Danh mục đề thi, nội dung các bài thực tập và kinh nghiệm thi thực tập môn Thực vật dược 1 (phân biệt thân – rễ, cách trình bày bài mô tả), kèm liên kết tới thư mục Google Drive.
Thư mục tài liệu trên Google DriveGoogle Drive · mở ở tab mới.
Mở thư mục →Danh mục theo bài đăng gốc. Các liên kết tải từng tệp trước đây đã hết hạn hoặc chưa kiểm chứng được nên không đưa sang; nếu còn, có thể tìm theo tên trong thư mục Google Drive ở trên.
Tài liệu ôn thi
- Đề cương ôn tập Thực vật dược 1
- Đề VB2 2015 (lần 2)
- Đề LT 2015
- Đề VB2 2014
- Đề tham khảo 001
- Trắc nghiệm một số chương
- Trắc nghiệm các chương Rễ, Thân, Tế bào – mô
Các bài thực tập
Nội dung các bài thực tập theo bài đăng gốc (bài gốc có kèm bản vẽ của sinh viên đã được chấm và sửa):
- Bài 1–3: vẽ mô mềm, mô nâng đỡ, mô che chở, mô dẫn, mô tiết; rễ cây cấu tạo cấp 1; cấu tạo cấp 1 của rễ riềng.
- Bài 4: rễ cây cấu tạo cấp 2 và bất thường; rễ rau muống (sơ đồ + mô tả); rễ tai tượng ấn (sơ đồ + vẽ chi tiết + mô tả).
- Bài 5: thân húng chanh (sơ đồ + vẽ chi tiết + mô tả); thân bụp (sơ đồ + vẽ chi tiết).
- Bài 6: thân cây cấu tạo bất thường (sơ đồ + mô tả thân lốt và thân ớt).
- Bài 7: lá cây (sơ đồ cấu tạo + một phần vẽ chi tiết + mô tả cung libe gỗ cây ắc ó; sơ đồ cấu tạo + vẽ chi tiết bó libe gỗ + mô tả lá tre).
Ôn tập thực tập
Phần dưới đây là kinh nghiệm của sinh viên khóa trước, chỉ mang tính tham khảo; cần đối chiếu với giáo trình và hướng dẫn của giảng viên.
Phân biệt thân và rễ
Không cần phân biệt lá vì lá rất dễ nhận ra bằng mắt thường (mẫu lá có hình đặc trưng như bầu dục thuôn dài về hai đầu), nên chỉ cần học cách phân biệt rễ và thân.
- Gỗ 2 chiếm tâm: rễ. Lưu ý gỗ 2 phải chiếm hoàn toàn tâm vi phẫu; nếu xuất hiện mô mềm hóa mô cứng thì không thể kết luận đó là rễ.
- Nếu không có gỗ 2 thì xét gỗ 1: gỗ 1 hướng tâm là rễ; gỗ 1 ly tâm là thân (mẹo nhớ: “ly tâm” thì “ly thân”, tức là thân cây).
- Gỗ 1 nằm dưới chân tia tủy: rễ.
- Gỗ và libe xen kẽ, xếp thành một vòng, số lượng ≤ 8: thân.
Cách trình bày một bài mô tả
- Viết mạch lạc, súc tích, không cần diễn giải lý thuyết, không gạch đầu dòng.
- Mô tả hình dạng vi phẫu trước (tròn, vuông hơi tròn, tròn hơi vuông…); nếu thấy mô dày đóng thành từng cụm thì mô tả là hình tròn có mép uốn lượn.
- Số vùng: thường có 2 vùng là vỏ và trung trụ. Nhiều thân có tầng phát sinh ngay ở trụ bì làm vùng mô mềm vỏ chết đi; khi đó không nêu số vùng.
- Khi mô tả các mô: nêu số lớp, hình dạng tế bào, cách sắp xếp (phải có 2 ý rõ ràng: khít hay không khít; lộn xộn, xuyên tâm, hướng tâm hay ly tâm…), kích thước (cũng 2 ý rõ ràng: đều hay không đều; to hay nhỏ so với cái gì) và vách bằng chất gì.
- Gỗ và libe gọi chung là hệ thống dẫn. Khi mô tả hệ thống dẫn phải nêu được các chi tiết của gỗ (mô mềm gỗ, mạch gỗ) và libe; cách mô tả giống như với các mô ở trên.
Kinh nghiệm sau buổi thi thực tập
- Phân bố thời gian: bài mô tả chiếm phần lớn điểm nên cần dành cho nó phần lớn thời gian. Trong 35 phút nhuộm vi phẫu, nên tranh thủ soi tươi và vẽ phác thảo vi phẫu. Tác giả bài gốc dành nhiều thời gian cho vẽ, cuối giờ vội vàng mô tả nên quên không mô tả tia tủy trong khi vi phẫu có vẽ tia tủy.
- Chọn vi phẫu để chấm: rễ và thân không có gì cần lưu ý, nhưng với lá phải đặt đúng chiều rồi mới gọi cô chấm.
- Nội dung đề thi: tác giả gặp một thân trông giống thân húng cây nhưng không quan sát thấy lớp bần bên ngoài, thay vào đó là lông che chở và lông tiết. Tiếp theo là mô dày, nhưng sau mô dày không phải mô mềm mà là vài lớp tế bào trông như bần, vách tẩm chất gỗ và xếp xuyên tâm. Theo một bạn học cao học Thực vật thì đó là giai đoạn đang hình thành bần, còn lớp mô bên ngoài chưa kịp bong tróc; nên tìm hiểu thêm về vấn đề này. Ngoài ra, một số bạn bốc phải mẫu khó như rễ khí sinh (có bạn quan sát thấy gỗ 1 hướng tâm mà vẫn thấy lục lạp nên bối rối) hoặc mẫu trông lạ. Chung quy vẫn phải tìm ra những đặc điểm khẳng định chứ không dựa vào đặc điểm phụ trợ.